Bu sitedeki her sayı aynı soruya dayanır: OpenStreetMap’te Kocaeli il sınırı içinde “spor tesisi” olarak işaretlenmiş kaç yer var? Sayılar bu sorunun yanıtıdır; “Kocaeli’de kaç spor tesisi var” sorusunun yanıtı değildir. Aradaki fark küçük görünür ama rakamları doğru okumak için en önemli ayrıntı budur.
Bir kayıt nedir
OpenStreetMap (OSM), gönüllülerin düzenlediği açık bir harita veri tabanıdır. Herkes bir hesap açıp haritaya bir yer ekleyebilir. Bir yerin ne olduğu “etiket” denen anahtar–değer çiftleriyle yazılır. Örneğin bir fitness salonu leisure=fitness_centre etiketiyle işaretlenir; OSM’nin tanımına göre bu etiket aletli çalışma ya da grup dersi yapılan kapalı salonları kapsar. Daha geniş, birden fazla sporun yapıldığı kapalı kompleksler leisure=sports_centre, parklardaki ücretsiz aletler leisure=fitness_station, sahalar leisure=pitch olarak ayrı işaretlenir.
Haritamız her gece OSM’nin herkese açık sorgu hizmeti Overpass’e tek bir sorgu gönderir. Bu hizmetin kuralları, kullanıcıların günde yaklaşık 10.000 sorgu ve 1 GB veri sınırının altında kalmasını bekler; biz günde bir sorgu gönderiyoruz. Gelen yanıttan sayılar, oranlar ve listeler hesaplanır. Veri ODbL lisansıyla gelir ve kaynak olarak “© OpenStreetMap katkıcıları” yazılması gerekir.
20 Ekim 2026 tarihli çekimde Kocaeli genelinde 975 kayıt vardı. Bu kayıtların yaklaşık %18’inin adı girilmiş; geri kalanı adsız. Adsız kayıtların çoğu okul bahçesi, park ya da site içindeki sahalardır.
Bir pota ile bir kompleks aynı sayılır
Sayıları okurken akılda tutulması gereken ilk kural şu: her kayıt bir sayılır. Bir parktaki tek potalı basketbol sahası da, içinde havuz, salon ve sahalar bulunan büyük bir spor kompleksi de haritada “bir kayıt”tır. Bazen tersine, büyük bir kompleksin içindeki sahalar ayrı ayrı işaretlenir ve kompleks birkaç kayıt olarak görünür. Yan yana tenis kortlarının her biri ayrı çizildiğinde, sayılan şey kort sayısıdır, tesis sayısı değil.
Bu yüzden “İzmit’te 292, Gölcük’te 38 tesis var” cümlesi iki ilçedeki spor imkânlarının yedi kat farklı olduğunu söylemez. Söylediği şey, İzmit’te haritaya yedi kat daha fazla spor alanı işlendiğidir. Farkın bir kısmı gerçek olabilir, bir kısmı da İzmit’te daha fazla gönüllünün harita düzenlemesinden kaynaklanabilir.
Nüfusa oran nasıl hesaplanıyor
İlçeleri karşılaştırmak için kayıt sayısını ilçe nüfusuna bölüyoruz. Nüfus, TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’nin 2025 sonuçlarıdır; Kocaeli toplamı 2.161.171 kişidir. Formül basit:
İlçedeki kayıt sayısı ÷ ilçe nüfusu × 100.000
Kocaeli geneli için bu oran 100 bin kişiye yaklaşık 45 kayıt. İlçeler arasında 17 ile 77 arasında değişiyor. Oranın en yüksek olduğu iki ilçe İzmit ve Başiskele; en düşük olduğu iki ilçe Gölcük ve Karamürsel.
Bu oranı okurken iki şeye dikkat edin. Birincisi, küçük nüfuslu ilçelerde birkaç kayıt eklenmesi oranı belirgin biçimde değiştirebilir. Karamürsel’de 10 kayıt var; 5 kayıt daha eklense oran yarı yarıya artar. İkincisi, oran tesislerin büyüklüğünü ya da kapasitesini hesaba katmaz.
Alana göre sıralama farklı çıkar
Aynı veriyi bir de ilçe alanına bölerek sıralıyoruz: 10 km² başına kaç kayıt. İki sıralama arasındaki fark, ilçelerin ne kadar farklı yapıda olduğunu gösterir.
| İlçe | Nüfusa göre sıra | Alana göre sıra |
|---|---|---|
| Darıca | 8 | 1 |
| Çayırova | 9 | 2 |
| İzmit | 1 | 3 |
| Başiskele | 2 | 4 |
| Kandıra | 10 | 12 |
Darıca 23,5 km² ile Kocaeli’nin en küçük ilçesi; burada 72 kayıt bulunuyor ve 10 km² başına 30’u aşan kayıt düşüyor. Ama 235 binden fazla kişinin yaşadığı ilçede bu, 100 bin kişiye yalnız 31 kayıt anlamına geliyor. Kandıra’da ise durum tersine: 850 km²’yi aşan geniş bir alana 12 kayıt dağılmış. Yoğun nüfuslu küçük ilçelerde tesisler birbirine yakın ama kişi başına az; geniş kırsal ilçelerde kişi başına oran makul görünse bile tesisler birbirinden uzak.
İlçe alanlarını OSM’deki idari sınırlardan biz hesaplıyoruz. Bazı ilçelerde sınır kıyı çizgisini izlediği için hesaplanan alan resmî yüzölçümünden farklı olabilir. Her iki ölçüye göre tam sıralamalar karşılaştırma sayfasında yan yana duruyor.
Kayıtlar ne kadar taze
Her OSM kaydı en son ne zaman düzenlendiğini saklar. Kocaeli’deki kayıtların dağılımı şöyle: 2022’de düzenlenmiş yaklaşık 290 kayıt, 2023’te yaklaşık 200, 2024’te yaklaşık 120. Yaklaşık 210 kayıt ise 2020’den önce düzenlenmiş ve o tarihten bu yana hiç değişmemiş. Bu eski kayıtlar hâlâ doğru olabilir; bir futbol sahası yıllarca aynı yerde kalır. Ama bir fitness salonu için altı yıllık bir kayıt, salonun hâlâ açık olduğunu söylemez.
Her listede kaydın son düzenlenme tarihini gösteriyoruz. Her gece eklenen, değişen ve kaldırılan kayıtları ise değişiklikler sayfasında listeliyoruz.
Hangi bilgiler eksik
Ad dışındaki bilgiler daha da seyrek. 975 kaydın yalnız birkaçında açılış saati, web sitesi ya da sokak adresi var. Sahaların çoğunda zemin ve aydınlatma bilgisi yok. Hangi ilçede hangi bilginin ne kadar eksik olduğunu eksik bilgiler sayfasında gösteriyoruz.
Telefon numarası OSM’de girilmiş olsa bile bunu bilerek almıyoruz. Bir mekâna gitmeden önce bilgileri işletmenin kendi kanalından teyit etmeniz gerekir.
Ortanca mesafe ne anlatır
İlçe ve tür sayfalarında bir de “en yakın komşuya ortanca mesafe” görürsünüz. Bunu hesaplamak için her kayıttan aynı gruptaki en yakın başka kayda olan kuş uçuşu mesafeyi ölçüyor, sonra bu mesafeleri sıralayıp ortadaki değeri alıyoruz. Ortalama yerine ortanca kullanmamızın nedeni, birkaç uzak kırsal kaydın sonucu bozmasını önlemek. Örneğin Kocaeli’deki açık hava fitness alanları için bu değer yaklaşık 440 metre: haritadaki alanların yarısında, en yakın başka alet grubu 440 metreden daha yakında.
Bu ölçü yol mesafesi değildir ve yürüme süresine çevrilemez; arada bir otoyol, demiryolu ya da dere olabilir. Ayrıca yalnız haritadaki kayıtlar arasında hesaplanır; işaretlenmemiş bir tesis hesaba girmez.
Sayılara nasıl bakmalı
Bu haritadan yararlanmanın yolu, sayıları kesin bir envanter olarak değil bir başlangıç noktası olarak görmektir. Oturduğunuz ilçede hangi tür tesislerin işaretli olduğunu görün, adı bilinen kayıtlardan bir liste çıkarın ve gerisini yerinde ya da işletmeyle konuşarak tamamlayın. Bir ilçede belirli bir türden hiç kayıt yoksa, örneğin Darıca’da hiç yüzme havuzu işaretlenmemişse, bunu “ilçede havuz yok” diye değil “haritaya havuz eklenmemiş” diye okuyun. Bütün tanımları ve elemeleri veri ve yöntem sayfasında bulabilirsiniz.